Yolculukta (seferî) namaz nasıl kılınır?
Kısa cevap
En az 90 km uzaklıktaki bir yere gitmek üzere yerleşim yerinden çıkan ve orada 15 günden az kalmaya niyet eden kişi seferîdir. Seferî, öğle, ikindi ve yatsının farzlarını ikişer rekât kılar; sabah ve akşam değişmez. Sünnetleri kılmayabilir, kılarsa tam kılar. Hanefîlere göre bu kısaltma bir tercih değil, farzdır.
Kim seferî sayılır?
- Mesafe: Gidilecek yer en az 90 km uzakta olmalı ve belirli bir hedefe gidilmeli.
- Başlangıç: Yerleşim yerinin son evleri geçilince başlar. Özel araçla büyük şehirden çıkan için ilçe belediye sınırı; toplu taşımada otogar, gar, havalimanı veya liman esas alınır.
- Kalma süresi: Gidilen yerde 15 günden az kalmaya niyet eden seferî kalır; 15 gün veya daha fazla kalmaya niyet eden mukim olur. Ne kadar kalacağını bilmeyen seferîdir.
- Asıl yurt: Doğup büyüdüğün veya ailenle yerleştiğin yer asıl yurttur; oraya gidince seferî olunmaz.
Seferînin namazı
- Öğle, ikindi ve yatsının farzları 2 rekât kılınır. Sabah (2) ve akşam (3) değişmez; vitir de 3 rekât kılınır.
- Sünnetleri kılmak zorunlu değildir; kılınırsa kısaltılmadan tam kılınır ve araç üzerinde de kılınabilir.
- Mukim bir imama uyan seferî, namazı imamla birlikte tam (4 rekât) kılar.
- Seferî imam iki rekât kıldırır; arkasındaki mukimler imam selam verince kalkıp namazlarını tamamlar.
- Seferîyken kaçırılan dört rekâtlı namaz sonradan evde kaza edilse bile 2 rekât kılınır; evdeyken kaçırılan namaz ise yolculukta 4 rekât kaza edilir.
Yanlışlıkla dört rekât kılan, ikinci rekâtta oturmuşsa farzı eda etmiş olur ve son iki rekât nafile sayılır; ancak bu doğru bir uygulama değildir.
Namazları birleştirmek (cem) caiz mi?
Hanefî mezhebinde namazlar yalnız hacda (Arafat ve Müzdelife'de) birleştirilir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri ise yolculuk gibi mazeretlerle öğle ile ikindiyi, akşam ile yatsıyı birleştirmeyi caiz görür. Diyanet'e göre önemli bir mazereti olan Hanefî, bu mezhepleri taklit ederek cem yapabilir.
- Önce vakti önce gelen namaz kılınır, iki namaz arada başka işle meşgul olmadan art arda kılınır ve aradaki sünnetler kılınmaz.
- Sabah namazı hiçbir namazla birleştirilmez.
- Cem ihtiyaçla sınırlı tutulmalı, alışkanlık hâline getirilmemelidir.
Uçakta, otobüste, trende namaz
Nafile namaz araçta kılınabilir. Farz namaz ise normalde kıyam, rükû, secde ve kıbleye yönelme gerektirdiği için araçta kılınmaz; mümkünse namaz yolculuktan önce veya sonra, molada ya da cem ederek kılınır. Bunlar mümkün değilse otobüs, tren ve uçak yolcusu oturduğu yerde îmâ ile kılar. Gemide ayakta ve kıbleye dönük kılmak esastır; gemi yön değiştirdikçe kıbleye dönülür.
Mezhep farkları
Şâfiîlerde mukim olmak için giriş ve çıkış günleri hariç 4 gün kalmaya niyet yeterlidir; namazı kısaltmak ruhsattır (tam kılmak da caizdir) ve her namazda kısaltmaya niyet etmek gerekir. Şâfiîlere göre seferde kaçırılan namaz evde 4 rekât kaza edilir.
İlgili ayetler
- Nisâ 4:101 —
…namazı kısaltmanızdan ötürü size bir günah yoktur.
- Bakara 2:185 —
Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez.
Alıntılar Diyanet İşleri Başkanlığı mealindendir; ayetin tamamı için bağlantılar Diyanet'in Kur'an-ı Kerim portalına gider.
Sık sorulanlar
Kaç kilometrede seferî olunur?
En az 90 km uzaklıktaki bir yere gitmek üzere yerleşim yerinden çıkınca seferî olunur.
Kaç gün kalırsam mukim olurum?
Hanefîlere göre gittiğiniz yerde 15 gün veya daha fazla kalmaya niyet edince mukim olursunuz. Şâfiîlere göre bu süre 4 gündür.
Memleketime, annemlerin yanına gidince seferî olur muyum?
Orası hâlâ asıl yurdunuzsa olmazsınız. Ailenizle başka bir şehre yerleştiyseniz ve memleket artık asıl yurdunuz değilse, 90 km şartı varsa seferî olursunuz.
Seferîyken sünnetleri kılmalı mıyım?
Zorunlu değildir; kılarsanız kısaltmadan tam kılarsınız.
Elif'te
Elif yolculukta da yanında: gittiğin şehrin namaz vakitleri konumuna göre otomatik hesaplanır, kıble pusulası internetsiz çalışır ve yakındaki camileri gösteren araçla mola yerini planlayabilirsin.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Namaz İlmihali (DİB Yayınları), s. 175–192
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Vatan-ı aslî, vatan-ı ikamet ve vatan-ı süknâ ne demektir?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Seferîliğin başlangıcı nasıl belirlenir?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Seferî, mukim imamın arkasında namazını nasıl kılar?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Namazlar cem edilmek suretiyle kılınabilir mi?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Ulaşım araçlarında farz veya nafile namazlar kılınabilir mi?
- TDV İslâm Ansiklopedisi — Sefer (Fıkıh)
Bu sayfa Diyanet kaynaklarından derlenmiştir. Hükümler Hanefî mezhebi esas alınarak verilmiştir; mezhep farkı olan yerler ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuz için bir din görevlisine veya Diyanet'in soru-cevap hattına danışın. Son güncelleme: 30 Eylül 2026.