Zekât kimlere verilir, kimlere verilmez?

Q: Zekât kimlere verilir, kimlere verilmez?

Zekât, Tevbe suresi 60. ayette sayılan sekiz sınıfa verilir; günümüzde başta fakirler, düşkünler, borçlular ve yolda kalmışlar gelir. Anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuklar ve torunlar ile eşe, zengine ve gayrimüslime zekât verilmez. Fakir kardeşe ve diğer akrabalara verilebilir, hatta daha sevaptır. Zekât gerçek kişilere mülk olarak verilir; cami, okul veya yol yapımına harcanamaz.

Kısa cevap

Zekât, Tevbe suresi 60. ayette sayılan sekiz sınıfa verilir; günümüzde başta fakirler, düşkünler, borçlular ve yolda kalmışlar gelir. Anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuklar ve torunlar ile eşe, zengine ve gayrimüslime zekât verilmez. Fakir kardeşe ve diğer akrabalara verilebilir, hatta daha sevaptır. Zekât gerçek kişilere mülk olarak verilir; cami, okul veya yol yapımına harcanamaz.

Zekâtın verileceği sekiz sınıf

Fakirler ve düşkünler (miskinler): temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı olmayanlar.
Zekât görevlileri (âmil): devletin zekât toplamak için görevlendirdiği kişiler.
Kalpleri İslâm'a ısındırılacaklar (müellefe-i kulûb): çoğunluk görüşüne göre bu pay Hz. Ebû Bekir döneminden beri ayrılmamaktadır.
Köleler (rikāb): hürriyetini satın almak için efendisiyle anlaşmış köleler.
Borçlular (gārimîn): borcu olan ve borcundan başka nisap miktarı malı bulunmayanlar.
Allah yolunda olanlar (fî sebîlillâh): Diyanet'in fetvasına göre imkânı olmayan mücahit ve yolda fakir düşen hacı.
Yolda kalmışlar (ibnü's-sebîl): memleketinde malı olsa da yolda parasız kalanlar.

Hanefîlere göre zekâtın tamamı bu sınıflardan yalnız birine, hatta tek bir kişiye verilebilir.

Zekât verilmeyenler

Usul: anne, baba, büyükanne, büyükbaba.
Fürû: oğul, kız ve onların çocukları (torunlar).
Eş: Hanefîlere göre karı-koca birbirine zekât veremez.
Zengin: temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı olan kişi ve zenginin ergenlik çağına girmemiş çocuğu.
Gayrimüslim: dört mezhep imamı dâhil çoğunluğun görüşü budur; nafile sadaka ise verilebilir.
Hz. Peygamber'in soyundan gelenler.

Kardeşe, akrabaya, derneğe verilir mi?

Fakir kardeşe, kardeş çocuklarına, amca, dayı, hala, teyze ve çocuklarına zekât verilebilir; yoksul akrabaya öncelik vermek hem zekât hem sıla-i rahim olduğu için daha sevaptır.
Fakir damada ve geline verilebilir.
Dernekler, zekâtı hak sahiplerine ulaştırmak üzere vekil olabilir; ancak zekâtı genel giderlerine, bina veya ofis masraflarına harcayacak kuruluşa zekât verilmez.
Cami, okul, Kur'an kursu, yol gibi kurumların yapımına zekât harcanamaz; zekât gerçek kişilere mülk olarak verilmelidir.

Zekât ne zaman verilir?

Temel ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı malı olan Müslüman, bu mal üzerinden bir kamerî (hicrî) yıl geçince zekât vermekle yükümlü olur. Ramazan'ı beklemek gerekmez; zekât bir borç gibi vakti gelince verilmelidir. Yıl dolmadan peşin veya yıl içinde taksitle de verilebilir.

Nisap, Diyanet'in esas aldığı ölçüye göre 80,18 gram (24 ayar) altın değerindedir. TL karşılığı altın fiyatıyla değiştiği için güncel hesap Türkiye Diyanet Vakfı'nın zekât hesaplama aracıyla yapılabilir.

Araştırıp fakir sanılarak zekât verilen kişinin sonradan zengin olduğu anlaşılırsa zekât geçerlidir; hiç araştırmadan verildiyse yeniden verilir.

İlgili ayetler

Tevbe 9:60 — Sadakalar (zekatlar), Allah'tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler…
Tevbe 9:103 — Onların mallarından, onları kendisiyle arındıracağın ve temizleyeceğin bir sadaka (zekat) al…

Alıntılar Diyanet İşleri Başkanlığı mealindendir; ayetin tamamı için bağlantılar Diyanet'in Kur'an-ı Kerim portalına gider.

Sık sorulanlar

Zekâtımı kardeşime verebilir miyim?

Evet, kardeşiniz fakirse verebilirsiniz; yoksul akrabaya vermek daha sevaptır.

Anneme, babama veya torunuma zekât verebilir miyim?

Hayır. Anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuklar ve torunlara zekât verilmez; onların ihtiyaçları nafaka ve sadaka ile karşılanır.

Zekât için Ramazan'ı beklemem gerekir mi?

Hayır. Zekât, nisap miktarı mal üzerinden kamerî yıl dolunca verilir. İsterseniz peşin veya taksitle de verebilirsiniz.

Camiye veya okula zekât verilir mi?

Hayır. Zekât gerçek kişilere mülk olarak verilir; cami, okul, Kur'an kursu gibi yapıların inşasına harcanamaz. Bunlar için sadaka verilebilir.

Elif'te

Elif'teki Zekât Hesaplayıcı ile nakit, altın, gümüş, alacak ve ticari mallarını girip borçlarını düşerek zekâtını hesaplayabilirsin; nisabı altın (80,18 gr) veya gümüş (561 gr) esasına göre seçebilir, fitreni de aynı ekranda hesaplayabilirsin.

Elif'i ücretsiz indir Diğer sorular

Kaynaklar

Bu sayfa Diyanet kaynaklarından derlenmiştir. Hükümler Hanefî mezhebi esas alınarak verilmiştir; mezhep farkı olan yerler ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuz için bir din görevlisine veya Diyanet'in soru-cevap hattına danışın. Son güncelleme: 30 Eylül 2026.