Teyemmüm nasıl alınır, ne zaman caizdir?

Q: Teyemmüm nasıl alınır, ne zaman caizdir?

Teyemmüm, su bulunmadığında ya da suyu kullanmak hastalık, aşırı soğuk veya suya ulaşamama gibi sebeplerle mümkün olmadığında abdest ve guslün yerine geçen temizliktir. Niyet edilir, eller temiz toprağa veya taş, kum gibi toprak cinsinden bir şeye vurulup yüzün tamamı bir kez mesh edilir; eller ikinci kez vurulup kollar dirseklerle birlikte mesh edilir.

Kısa cevap

Teyemmüm, su bulunmadığında ya da suyu kullanmak hastalık, aşırı soğuk veya suya ulaşamama gibi sebeplerle mümkün olmadığında abdest ve guslün yerine geçen temizliktir. Niyet edilir, eller temiz toprağa veya taş, kum gibi toprak cinsinden bir şeye vurulup yüzün tamamı bir kez mesh edilir; eller ikinci kez vurulup kollar dirseklerle birlikte mesh edilir.

Teyemmüm hangi hâllerde caizdir?

Teyemmüm istisnai bir uygulamadır; ancak geçerli bir mazeret varsa yapılır. Diyanet'in saydığı hâller:

Abdest veya gusle yetecek su bulunamaması.
Su olduğu hâlde suya ulaşma imkânının olmaması.
Su olduğu hâlde havanın çok soğuk olması, yıkanacak yer bulunmaması gibi engellerle suyu kullanamamak.
Suyu kullanmanın sağlık açısından sakıncalı olması; yıkanırsa hastalanma, hastalığın artması veya iyileşmenin uzaması.
Vücudun veya abdest organlarının yarısından fazlasının yara, yanık gibi sebeplerle yıkanamaması.

Hanefîlere göre suyun en az bir mil (yaklaşık 2 km) uzakta olması teyemmüm için özür sayılır. Yakında su olabileceğini düşünen önce araştırır; yanındakinde su varsa ister, vermezse teyemmüm eder. Suyun zarar vereceği, kişinin kendi tecrübesine veya uzman bir Müslüman doktorun bilgisine dayanmalıdır.

Teyemmümün farzları

Niyet etmek — abdest yerine mi, gusül yerine mi teyemmüm edildiğine niyet edilir.
Elleri temiz toprağa veya toprak cinsinden bir şeye vurup yüzü mesh etmek.
Elleri yeniden vurup kolları dirseklerle birlikte mesh etmek.

Fıkıh kitaplarında yüzün ve kolların meshi tek farz sayılarak teyemmümün farzları iki olarak da anlatılır.

Teyemmüm adım adım

Kollar dirseklerin üstüne kadar sıvanır; ne için teyemmüm edileceğine niyet edilir, besmele çekilir.
Parmaklar açık olarak ellerin içi temiz toprağa veya toprak cinsinden bir şeye vurulur, ileri ve geri sürülür.
Eller kaldırılıp birbirine hafifçe vurularak silkelenir.
İki elin içiyle yüzün tamamı bir kez mesh edilir.
Eller ikinci kez aynı şekilde toprağa vurulur ve silkelenir.
Sol elin içiyle sağ kol, sağ elin içiyle sol kol dirseklerle birlikte bir kez mesh edilir.

Abdest yerine ve gusül yerine yapılan teyemmümün yapılışı aynıdır. Yüzük gibi meshe engel olan şeyler çıkarılır veya oynatılır.

Neyle teyemmüm edilir?

Olur: toprak, taş, kum, çakıl, tuğla, kiremit gibi yeryüzü cinsinden ve pislik bulaşmamış şeyler.
Olmaz: odun, demir, bakır gibi yeryüzü cinsinden olmayan maddeler. Ancak bunların üzerinde temiz toz varsa o tozla teyemmüm edilebilir.
Birinin teyemmüm ettiği yerde bir başkası da teyemmüm edebilir.

Teyemmümü bozan şeyler ve hükümleri

Abdesti bozan her şey teyemmümü de bozar.
Kullanılabilecek su bulunması veya suyu kullanma imkânı doğması teyemmümü bozar.
Hastalığın geçmesi gibi mazeretin ortadan kalkması teyemmümü bozar.
Teyemmümle namaz kıldıktan sonra —vakit içinde bile— su bulan, namazı tekrar kılmaz. Namaz bitmeden su bulursa abdest alıp namazı yeniden kılar.
Hanefîlere göre teyemmüm vakit girmeden de yapılabilir ve mazeret sürdükçe bir teyemmümle istenildiği kadar namaz kılınabilir.
Cünüplük için teyemmüm eden kişinin abdesti bozulursa yeniden cünüp olmaz, yalnız abdestsiz olur.

Mezhep farkları

Vakit: Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre vakti belli bir namaz için vakit girmeden teyemmüm yapılamaz.
Her farz için ayrı teyemmüm: Mâlikî ve Şâfiîlere göre her farz namaz için ayrı teyemmüm gerekir.
Ne ile: Şâfiî ve Hanbelîlere göre yalnız temiz ve ele toz bırakan toprakla teyemmüm edilir.
Kolların meshi: Mâlikî ve Hanbelîlere göre ellerin bileklere kadar meshi farz, dirseklere kadar meshi sünnettir; yere bir kez vurmak yeterlidir.

İlgili ayetler

Mâide 5:6 — …su bulamazsanız, o zaman temiz bir toprağa yönelin.
Nisâ 4:43 — …temiz bir toprağa yönelip, (niyet ederek onunla) yüzlerinizi ve ellerinizi meshedin.

Alıntılar Diyanet İşleri Başkanlığı mealindendir; ayetin tamamı için bağlantılar Diyanet'in Kur'an-ı Kerim portalına gider.

Sık sorulanlar

Soğuk suyla abdest alırsam hastalanacağım; teyemmüm edebilir miyim?

Suyu kullanmak hastalanmanıza, hastalığınızın artmasına veya iyileşmenin uzamasına yol açacaksa teyemmüm edebilirsiniz. Bu kanaat kişinin tecrübesine veya uzman doktorun bilgisine dayanmalıdır.

Teyemmümle namaz kıldıktan sonra su buldum; namazı tekrar kılmalı mıyım?

Hanefîlere göre hayır; vakit çıkmamış olsa bile namazı iade etmeniz gerekmez. Su namaz sırasında bulunursa namaz bozulur, abdest alınıp yeniden kılınır.

Bir teyemmümle birden fazla namaz kılınır mı?

Hanefîlere göre mazeret sürdükçe ve teyemmüm bozulmadıkça istenildiği kadar namaz kılınabilir. Mâlikî ve Şâfiîlere göre her farz namaz için ayrı teyemmüm gerekir.

Cuma veya vakit namazını kaçıracağım diye teyemmüm edilir mi?

Hayır. Abdest alınır; cumaya yetişilemezse öğle namazı kılınır. Abdest alırsa yetişemeyeceği anlaşılan cenaze ve bayram namazları ise teyemmümle kılınabilir.

Elif'te

Yolculukta ya da hastalıkta Elif'in namaz vakitleri ve kıble pusulası namazını vaktinde ve doğru yöne kılmana yardım eder; İlmihal bölümünde temizlik konularını okuyabilir, kendi durumunu Elif'e Sor'a sorup cevabın dayandığı kaynağı görebilirsin.

Elif'i ücretsiz indir Diğer sorular

Kaynaklar

Bu sayfa Diyanet kaynaklarından derlenmiştir. Hükümler Hanefî mezhebi esas alınarak verilmiştir; mezhep farkı olan yerler ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuz için bir din görevlisine veya Diyanet'in soru-cevap hattına danışın. Son güncelleme: 5 Ekim 2026.