ElifAltın, döviz ve birikimin zekâtı nasıl verilir?
Kısa cevap
Altın, döviz ve TL birikimleri birlikte toplanır; borçlar düşüldükten sonra toplam değer 24 ayardan 80,18 gram altın değerine ulaşır ve üzerinden bir kamerî yıl geçerse kırkta biri (%2,5) zekât olarak verilir. Farklı ayardaki altınlarda gram değil güncel değer esas alınır. Hanefîlere göre takılan altın bilezik ve kolye gibi ziynet eşyası da zekâta tabidir; Şâfiîlere göre ise ölçülü kullanılan takıdan zekât gerekmez.
Altının zekâtı: farklı ayarlar nasıl hesaplanır?
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre farklı ayardaki altınlar (14, 18, 22 ayar, çeyrek, bilezik, gram altın) ağırlıklarına göre değil, güncel değerlerine göre toplanır. Toplam değer, 24 ayar 80,18 gram altının değerine ulaştığında zekât gerekir.
- Her altın türünün bugünkü satış değerini bulun (ör. 22 ayar bileziğin gramı × 22 ayar gram fiyatı).
- Bu değerleri nakit ve döviz birikiminizle toplayın, yıl içinde ödenecek borçları düşün.
- Sonucu 24 ayar 80,18 gram altının o günkü değeriyle karşılaştırın.
- Nisaba ulaşıyorsa toplamın 40'ta birini zekât olarak verin.
Takılan altınlar (ziynet) zekâta tabi mi?
- Hanefî mezhebi: altın ve gümüşten yapılmış ziynet eşyası, diğer şartları da taşıyorsa zekâta tabidir. Takılar 24 ayar 80,18 gram altın değerine ulaşmış ve üzerinden bir yıl geçmişse kırkta biri verilir.
- Şâfiî mezhebi: kadının alışılmış ölçüde ve israfa kaçmadan kullandığı takılar temel ihtiyaç sayılır, zekât gerekmez. Ancak takı olarak değil birikim amacıyla saklananların zekâtı verilir.
- Altın ve gümüş dışındaki maden ve taşlardan yapılmış ziynet eşyası (örneğin değerli taşlar) zekâta tabi değildir.
Döviz, TL ve banka birikimi
Kurul'a göre kâğıt para, bugün altın ve gümüşün gördüğü mübadele işlevini üstlendiği için altın ve gümüş gibi zekâta tabidir. Elinizdeki TL, döviz ve banka hesabındaki para, altınla birlikte tek kalemde toplanır ve aynı nisaba göre değerlendirilir.
Yıl içinde gelen maaş ve diğer gelirler ayrı ayrı yıl beklemez; mevcut birikime eklenir ve yıl sonunda toplamın zekâtı verilir.
Alacakların zekâtı
- Kuvvetli alacak (borç olarak verilen para, satılan ticaret malının bedeli): borçlu kabul ediyor veya kesin delil varsa her yılın zekâtı gerekir; verilmediyse tahsil edilince geçmiş yılların zekâtı ödenir.
- Orta alacak (ev kirası alacağı gibi): geçmiş yılların zekâtı gerekir, ama en az nisap miktarı tahsil edilince ödenir.
- Zayıf alacak (mehir, vasiyet gibi): geçmiş yıllar için zekât gerekmez; tahsil edilip üzerinden yıl geçince verilir.
- İnkâr edilen veya geri alınma ümidi olmayan alacak için her yıl zekât gerekmez.
Zekât altın olarak mı, para olarak mı verilir?
Kurul'un fetvasına göre zekât, gıda ve giyim gibi mallardan aynî olarak verilebileceği gibi para, döviz ve altından nakdî olarak da verilebilir. Yani altınınızın zekâtını değerini hesaplayıp para olarak verebilirsiniz.
Zekât gerçek kişilere, Tevbe suresi 60. ayette sayılan sınıflara mülk olarak verilir. Kimlere verileceği için ayrı sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili ayetler
- Tevbe 9:103 —
Onların mallarından, onları kendisiyle arındıracağın ve temizleyeceğin bir sadaka (zekat) al…
Alıntılar Diyanet İşleri Başkanlığı mealindendir; ayetin tamamı için bağlantılar Diyanet'in Kur'an-ı Kerim portalına gider.
Sık sorulanlar
Düğünde takılan altınların zekâtı verilir mi?
Hanefî mezhebine göre evet: takılan altınlar diğer birikimlerle birlikte nisaba ulaşır ve üzerinden bir kamerî yıl geçerse kırkta biri verilir. Şâfiî mezhebine göre ölçülü kullanılan takılardan zekât gerekmez.
22 ayar bileziklerimi gram olarak mı hesaplarım?
Hayır. Kurul'a göre farklı ayardaki altınların değeri toplanır ve 24 ayar 80,18 gram altının değeriyle karşılaştırılır.
Pırlanta ve değerli taşların zekâtı var mı?
Altın ve gümüş dışındaki maden ve taşlardan yapılmış ziynet eşyası zekâta tabi değildir. Ticaret amacıyla alınıp satılıyorsa ticaret malı olarak zekâtı verilir.
Dövizimin zekâtını TL olarak verebilir miyim?
Evet. Zekât para, döviz veya altından nakdî olarak verilebilir; önemli olan hesaplanan değerin tam ödenmesidir.
Elif'te
Elif'teki Zekât Hesaplayıcı'ya altın, gümüş, nakit ve ticari mallarını girip borçlarını düşerek zekâtını hesaplayabilirsin. Zekâtla ilgili özel bir durumu da Elif'e Sor'a sorabilirsin; cevabın dayandığı kaynağı gösterir.
Kaynaklar
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Farklı ayarda altını bulunan kimse zekâtını nasıl hesaplar?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Kadınların ziynet eşyasından zekât vermeleri gerekir mi?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Kâğıt paraların zekâtı verilir mi?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Alacağın zekâtını vermek gerekir mi?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Vadeli alacağa dair çek veya senet zekât olarak verilebilir mi?
- Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu — Altının nisabı ve farklı ayardaki altınların zekâtı
Bu sayfa Diyanet kaynaklarından derlenmiştir. Hükümler Hanefî mezhebi esas alınarak verilmiştir; mezhep farkı olan yerler ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuz için bir din görevlisine veya Diyanet'in soru-cevap hattına danışın. Son güncelleme: 5 Ekim 2026.